Dr. Esad Işık (1865 - 1936)

Ülkemizde çağdaş anlamdaki ilk göz kliniğinin kurucusu..

3 Nisan 1865 tarihinde İstanbul'da doğmuştur. Devlet Şurası üyelerinden Neşet Bey'in oğludur. Tıbbiye İdadisi ve Askeri Tıbbiye'den sonra göz hastalıkları alanında uzmanlaşmak için Fransa'ya gönderildi. Paris'te iken tıp fakültesine de devam ederek Paris Tıp Fakültesi'nden de mezun oldu. Beş yıl çalışarak Göz Hastalıkları uzmanlık belgesini alarak 1894'de yurda döndü. Döndükten bir süre sonra Askeri Tıp Okulu'nda Göz Hastalıkları Muallim Muavini (Şef Yardımcısı), ardından da Muallim (Şef) olarak çalıştı. Bu dönemdeki ilk işi; Demirkapı'da bulunan Askeri Tıp Okulu'nda bir baraka içinde, Paris'ten getirdiği tıbbi cihazlarla 15 yataklı bir göz kliniği kurdu. Özellikle son sınıf öğrencilerinden amatör yardımcılar edinerek bunları eğitti.

Dr. Esad Işık; ülkemizde çağdaş anlamda ilk göz kliniğini kuran kişidir. Tıbbiyedeki asıl görevinden başka; Şişli Etfal Hastanesi ve Darülaceze'de fahri olarak çalışmıştır. Dr. Esad Işık; 39 yıl klinik hocalığı yapmış ve pek çok uzman yetiştirmiştir. Gençliğinde güreş, yüzme, ata binme gibi sporlarla uğraşmış, toprağa ve çiftçiliğe merak salmıştır. Müziğe ve şiire de özel bir ilgi duymuştur. Bu ilgi; küçük oğlu - eski Dışişleri Bakanı Hasan Işık'a yazdığı şiirlerden bellidir.

Esad Paşa'nın başında bulunduğu Milli Talim ve Terbiye Cemiyeti; 17 Ekim 1918 tarihli toplantısında memleketin buhranlı ve tehlikeli günler yaşadığını göz önüne alarak programındaki belli görevlerin üzerine çıkmıştır. Dernek; ülkenin önde gelen gazetecilerine, yazarlarına, üniversite mensuplarına, çeşitli derneklere ve siyasi partilere başvurarak "Ahval-i hazıra karşısında memleketin hukukunu müdafaa gibi müşkül vazifeyi yalnız hükümetten beklemek yeterli olmayacağından yaşama hakkını korumak isteyen bir milletin mevcut olduğunu dünyaya gösterecek" bir Milli Kongre'ye gereksinim olduğunu belirtmiştir.

Milli Kongre'nin zor ve aralıksız çalışmaları, 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'un işgaline kadar sürmüştür. 16 Mart 1920 gecesi; evi silahlı İngiliz askerleri tarafından basılmış, Dr. Esad Işık tutuklanmıştır. Ardından Dr. Esad Işık da, birçok yurtseverle birlikte Malta'ya sürülmüştür. Dr. Esad Işık; yazar Kandemir'e anılarını anlatırken Malta'ya sürgünü ile ilgili şunları söylemiştir: " Evladım; bu eski bir masaldır ki; bizim için kalan değeri acı bir hatıradan başka bir şey değildir. Fakat siz gençler için şu anlamı vardır: Yenilmeyeceksin"


İstanbul Tabip Odası yayın organı Hekim Forumu Dergisi'nin Eylül - Ekim 1990 sayısından alınmıştır. Dr. Esad Işık'ı ve hayatını kaleme alan yitirdiğimiz meslektaşımız Dr. Nursel Canbay'ı saygıyla anıyoruz.