Dr. Mehmet Rıfat KARDAM (1877 - 1936)

1877'de Kilis'te doğdu. İlk öğreniminden sonra 16 yaşında İstanbul'a gelerek Soğukçeşme Askeri Rüştiye'sine kayıt oldu. Daha sonra Kuleli Askeri İdadisi' ne ve Askeri Tıbbiye'ye devam etti. 1903 yılında Tabip Yüzbaşı rütbesiyle ve birincilik derecesiyle tıbbiyeden mezun oldu. Cenap Şehabettin'in bacanağı olan Dr. Mehmet Rıfat Kardam'ın ilk görev yeri, Askeri Tıbbiye'de Mazhar Hüsnü Bey'in yardımcılığı oldu. Bir süre sonra fakültedeki görevinden istifa etti ve bu istifanın gerekçelerini Haydarpaşa Tıbbiyesi'nde profesör olan Zoeros Paşa'ya yazdığı mektupla iletti. Mektubunda fakültenin iftira, kıskançlık ve şantaj dolu ortamından rahatsız olduğunu şu sözlerle aktararak Meşrutiyet sonrası reform gereğinden söz eder: "Biliniz ki, fakülte hastadır, ümidi kırıktır, bu fakülteyi dezenfekte etmek gerekir".

Dr. Kardam, fakülteden ayrıldıktan sonra Yemen' e tayin edildi. Burada, jeolojiye olan merakı nedeniyle iki bilginle birlikte Mezopotamya'ya geçerek çalışmalarda bulundu. 1906 yılında açılan sınavı kazanarak askerlikten ayrılıp Karantina İdaresi'ne girdi. 1907'de Mekke Sağlık Müdür Yardımcılığı ve bir yıl sonra da Sağlık Müdürlüğü'ne atandı. İstanbul'a döndüğü 1923 yılına kadar Mekke, Cidde, Şam ve Tebük illerinde sağlık müdürlüğü, müfettişlik, karantina meclisi üyeliklerinde bulundu.

1923'de Karantina İdaresi, İstanbul ve Boğazlar Karantina Müdüriyeti adıyla yeniden yapılandırıldı ve Dr. Mehmet Rıfat Kardam, buraya müdür olarak atandı. Kuruluş, 1924'de Hudut ve Sahiller Sıhhiye Müdürlüğü adını aldı ve 1927 yılına kadar, İstanbul'da Sıhhiye Meclisi binasında çalışmalarını sürdürdü. 1927 yılında, müdürlük, Ankara'ya Bakanlık binasına taşınınca, Dr. Mehmet Rıfat Kardam, buna itiraz ederek görevinden istifa etti. Karantinanın başında bulunduğu dönemde, Mülkiye Mektebi'nde hekimlik ve Hıfzısıhha öğretmenliği yaptığı da bilinmektedir. 1927'de görevinden ayrıldıktan sonra yaşamını bir süre Viyana'da sürdüren Dr. Kardam, 1932 yılında yeniden yurda dönerek Devlet Mülkiye Dairesi Meclisi'nde ve Yüksek Sağlık Şurası'nda görev yaptı. Dr. Mehmet Rıfat Kardam, 1936 yılında İstanbul'da yaşama veda etti.

Kilisli Dr. Mehmet Rıfat Kardam, tıbbın yanısıra dil ve edebiyat alanındaki derin bilgisiyle de tanındı. Gençliğinde şiir yazmış, uzun süre de İkdam Gazetesi'nde yazarlık ve çevirmenlik yapmıştır. Gazetelerde yazdığı makalelerle toplumun sağlık eğitimine katkıda bulunmuş, o yıllarda cinsellik, verem, tıp sözlüğü konularında makaleler ve kitaplar yayınlamıştır.

Dr. Mehmet Rıfat Kardam, Balkan, Birinci Dünya ve Ulusal Kurtuluş Savaşlarında Kızılay'da çalışmış, Kızılay altın madalyası ve harp madalyalarıyla taltif edilmiştir.

Dr. Mehmet Rıfat Kardam, iyi bir halk sağlığı uzmanı, kuvvetli bir idareci ve örgütçü, düşün adamı ve edebiyatçı bir kişilik olarak tıp tarihimizdeki yerini almıştır.