Geçtiğimiz yıl 1219 sayılı Kanun’da, Özel Hastaneler Yönetmeliği’nde ve Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’te yapılan değişiklikler ile hekimlerin, özel sağlık kuruluşlarında ve vakıf üniversitelerinde “5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak”  çalışmaları zorunlu hale getirildi.

Bu değişiklikleri dikkate alarak, özel sağlık kuruluşlarında 4/a statüsünde çalışacak hekimler için örnek iş sözleşmesi hazırlamış ve 17.03.2025 tarihinde yayınlamıştık. 4/a statüsüne geçiş için son tarih olarak belirlenen 01.06.2026 tarihi yaklaşırken “Özel Sağlık Kuruluşlarında Çalışan Hekimler Nasıl Etkilenecek?” başlıklı yazımızın ekinde tekrar yayınladık ve yaygın olarak duyurusunu yaptık.

Kuşkusuz bu örnek sözleşme, tarafların anlaşmasına göre başlıklar eklenerek zenginleştirilebilir veya anlaşmaya göre değişiklikler yapılabilir. Ancak önemli olan hekimlere ait hak ve yükümlülüklerin iş ilişkisinin niteliğine ve hakkaniyete uygun şekilde düzenlenmesidir. Hekimin mesleki bağımsızlığı, çalışma gün ve saatleri, fazla çalışma, ücret, ücret artışı, yıllık ücretli izin, kongre izni gibi temel nitelikteki kuralların bu yaklaşımla ele alınması gerekir.

Ancak son bir hafta içerisinde Hukuk Büromuza ulaşan kimi sözleşme örnekleri bu yaklaşımdan oldukça uzaktır. Bu sözleşmelerde, taraflar arasında herhangi bir eşitliğin gözetilmediği; hakların işverene, yükümlülüklerin ise hekimlere yıkıldığı ve aleyhe şartların ağır olduğu görülmektedir. Bu nedenle iş sözleşmeleri ile ilgili kısa bir açıklama yapma gereği doğmuştur;

1- Öncelikle belirtelim ki hekimlerin devam eden iş ilişkilerinde, önceki çalışmalarından doğan haklarından vazgeçtiklerine, dahası önceki çalışmalarına ilişkin herhangi bir hakları bulunmadığına (kıdem tazminatı, yıllık izin alacağı vs) dair protokoller ve ibranameler hazırlandığı görülmektedir. 4/a statüsüne geçişte hekimlerin önceki çalışmaları için herhangi bir protokol veya ibraname imzalamaları gerekmediği gibi, doğmuş/doğacak haklarından vazgeçmeye de zorlanamazlar. Şayet önceden imzalanmış hizmet alımı sözleşmeleri feshedilmek isteniyorsa, sadece bu durumu içeren ve iş ilişkisinin yeni sözleşme ile devam edeceğini belirten anlaşmalar/protokoller imzalanabilir.

2- Yeni iş sözleşmelerinde;

• İşverenin çalışma gün ve saatlerini tek taraflı olarak değiştirebileceğine, hatta çalışma yerini de değiştirebileceğine (örneğin aynı grubun il dışındaki başka bir hastanesine geçirebileceğine) dair maddelere yer verildiği görülmektedir.

• Hekimin hafta tatili, genel tatil ve bayram günlerinde çalışmaya, nöbet tutmaya veya çağrı üzerine hazır bulunmaya ve fazla çalışmaya peşinen muvafakat ettiğine dair maddelere yer verildiği görülmektedir.

• Hekime başka bir sağlık kuruluşunda çalışma yasağı getiren maddelere yer verilmektedir.
• Yıllık izinlerin aynı yıl içinde kullanılmazsa sonraki devredilemeyeceğine dair maddeler görülmektedir.

• Mesleki gelişim için önemli olan kongre izinlerinin ücretsiz izin olarak düzenlendiği görülmektedir.

• Hekimin işten ayrılması halinde başka bir sağlık kuruluşunda çalışmasını veya muayenehane açmasını “rekabet yasağı” gibi ifadelerle yasaklamaya ve cezai şarta bağlamaya çalışan maddelere yer verildiği görülmektedir.

• Sözleşme fesih şartları içinde hekime tek taraflı ve ölçüsüz cezai şart getirildiği görülmektedir.

• SGK tarafından hekimin yaptığı işlemlere dair cezai işlem uygulandığında (ceza verilme sebebi kurumsal işleyişten veya sekreterlik hizmetinden bile kaynaklansa) cezanın hekimin hakedişinden mahsup edileceğine, hekimin de buna muvafakat verdiğine dair maddeler görülmektedir.

• Hastaların iade veya tazminat taleplerinin karşılanması halinde, herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın bu miktarın hekimin hakedişinden mahsup edileceğine, hekimin de buna muvafakat verdiğine dair maddeler görülmektedir.

• Zorunlu mesleki sorumluluk sigortası poliçesinin özel sağlık kuruluşu tarafından yapılması ve primin yarısının hekime yansıtılması gerekirken, poliçe yapma yükümlülüğünün de hekime bırakıldığı görülmektedir.

 Yukarıda örnekleri sıralanan ve bir kısmı açıkça İş Kanunu’na aykırı olan maddeleri içeren sözleşmelerin imzalanması hak kayıplarına yol açacaktır. Genel olarak hekimlere “bunlar usulen imzalatılıyor” ve benzeri açıklamalar yapılsa da sözleşmeler tarafların özgür iradesi ile imzalandığı varsayılan bağlayıcı metinlerdir. Açıkça kanunlara aykırı olan hükümler varsa bile bunların dışındaki maddeler yine bağlayıcı olacaktır.

Bu nedenle iş sözleşmelerinin dikkatle ele alınmasını, aykırı maddelerin sözleşme metninden çıkartılmasının ve önemli görülen kuralların eklenmesinin istenmesi gerektiğini hatırlatıyor; hazırladığımız örnek sözleşmeyi tekrar bilginize sunuyoruz.

Saygılarımızla,

İstanbul Tabip Odası

Hukuk Bürosu 

İş Sözleşmesi Örneğini İndirmek İçin Tıklayınız.