Özel Hastaneler Yönetmeliği ile Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’te 6 Ekim 2022 ve 7 Ocak 2023 tarihlerinde değişiklikler yapılmış ve muayenehane hekimlerinin serbest çalışma hakkına kısıtlamalar getirilmişti. Bu kısıtlamaların iptal edilmesi için çok sayıda dava açılmıştı.

Bu davalarda, Danıştay 10. Dairesi tarafından muayenehane hekimlerine “yıllık sözleşme yapmak suretiyle ilgili branşta ruhsatı bulunan” özel sağlık kuruluşuyla çalışma zorunluluğu getirilmesinin hukuka aykırı olduğu saptanmış ve iptal kararları verilmişti. Ne var ki bu kararlar, Sağlık Bakanlığı’nın temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından bozulmuştu.

Hukuki süreç devam ederken Sağlık Bakanlığı her iki yönetmeliği de yürürlükten kaldırdı ve yeni yönetmelikler yayınlandı. Özel Hastaneler Yönetmeliği 30.01.2025 tarihinde, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik ise 19.04.2025 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yönetmeliklerde de muayenehane hekimlerine aynı kısıtlamalar getirildi. Hukuk Büromuz tarafından her iki yönetmeliğe karşı ayrı ayrı davalar açıldı.

Danıştay 10. Dairesi’nin tarafımıza dün tebliğ edilen kararı ile Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine yönelik açtığımız davada, yürütmenin durdurulması talebimizin kısmen kabul edildiğini öğrenmiş bulunuyoruz. Ekte yer alan karardan görüleceği üzere; 

1- Yönetmeliğin “Muayenehane tabiplerinin özel hastanede hasta tedavisi” başlıklı 24. maddesinin 2. fıkrasının 1. cümlesindeki “ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte birini aşmayacak şekilde” ibaresi ile 2. cümlede yer alan “sözleşme yaptığı hastanelerin birinde” ibarelerinin yürütmesi durdurulmuştur. Gerekçe olarak;

“…mesleğini serbest olarak icra eden tabiplerin, hastaların teşhis ve tedavisini belirli şartlar dahilinde 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer alan sağlık kuruluşlarında yapabilmeleri için tabip ile özel sağlık kuruluşu arasında sözleşme yapma zorunluluğu getirilmesinin hukuken mümkün olduğu ve bu yöndeki düzenlemenin de, sağlık kurum ve kuruluşlarının kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde planlanması ve bunun denetlenmesi, özel sağlık kuruluşlarında teşhis ve tedavisi yapılan hastaların ve bu hizmeti sunan hekimlerin takibinin yapılabilmesi ve bu faaliyetlerin disipline edilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığına verilen bu yetki çerçevesinde tesis edildiği anlaşılmakta ise de, anılan yetkiye dayanılarak dava konusu düzenleme ile getirilen sözleşme zorunluluğunun, kadro sınırlamasına bağlanmasına ilişkin düzenleme öncesi herhangi bir planlama çalışması yapılmadığı ve özel hastanelerde bulunan ameliyathane sayısı veya ameliyathanelerin kullanım kapasitesi gibi hizmet kapasitesine ilişkin kriterler dikkate alınmaksızın 1/3 oranında kadro kotasının belirlendiği, başka bir ifadeyle davaya konu edilen söz konusu düzenleme yapılmadan önce herhangi bir planlama yapılmadığı görülmektedir.”

denilmiştir.

Bu karara göre, muayenehanesi bulunan hekimlerin, hastalarının teşhis ve tedavisini yapacakları özel hastane ile sözleşme imzalayabilmeleri için “ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte birini aşmayacak şekilde” kota bulmasına dair kural hukuka aykırı bulunmuştur. Başka bir deyişle, boş kota bulma zorunluluğunun yürütmesi durdurulmuştur.

Keza 60 yaş üstü hekimler yönünden de kota şartından muafiyetin sadece “sözleşme yaptığı hastanelerin birinde” denilerek sınırlanması hukuka aykırı bulunmuştur. Muayenehanesi bulunan 60 yaş üstü hekimlerin de kota şartına uymaları gerekmeyecektir.

2- Yönetmeliğin geçici 7. maddesinde yer alan “7/1/2023” ibaresi ile “en fazla ikisinde” ibarelerinin de yürütmesi durdurulmuştur. Gerekçe olarak;

“… 07/01/2023 tarihinden önce muayenehane işletmekte olan hekimlere, hastalarının teşhis ve tedavilerini yapabilmeleri için sözleşme imzalayacakları özel hastanelerden en fazla ikisi için kota sınırlamasından muafiyet tanınmıştır.

Yukarıda dava konusu Yönetmeliğin 24. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte birini aşmayacak şekilde" ibaresinin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu tespit edildiğinden, söz konusu düzenleme ile getirilen kota sınırlamasından muaf tutulmaya yönelik geçici maddede de bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.”

denilmiştir.

Özetle; “ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte birini aşmayacak şekilde” ibaresinin yürütmesi durdurulduğundan, 07.01.2023 tarihinden önce açılmış muayenehanelerin en fazla iki özel hastane yönünden muaf tutulmalarının dayanağı da kalmamıştır. Bu kararla birlikte; 07.01.2023 tarihinden önce veya sonra açılmış tüm muayenehaneler için aynı kural geçerli olup, herhangi bir sayı sınırı olmaksızın üçte birlik kota engeli kalmayacaktır.

Yürütmenin durdurulması kararı itiraza açık olup, Sağlık Bakanlığı’nca itiraz edilmesi halinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından da incelenecektir. Ancak kararın itiraza açık olması hemen uygulanmasına engel değildir. Muayenehane hekimleri bu karara göre kota engeli olmaksızın özel hastaneler ile sözleşme yaparak hastalarının teşhis ve tedavisini yapabilirler.

Bilginize sunarız.

İstanbul Tabip Odası

Hukuk Bürosu

Danıştay 10'uncu Daire'nin Kararı İçin Tıklayın